29 Ekim 1923 ulkemizde cumhuriyet yönetiminin ilan edildiği gundur. Bugun ulusal bayram gunudur. Her yil cumhuriyet yönetiminin ilanini 28 - 29 Ekim gunleri Cumhuriyet Bayrami olarak coskun törenlerle kutlariz.

Cumhuriyet Yönetiminden önce devletimizin adi Osmanli İmparatorluğu idi. Osmanli Devleti, Osman Bey tarafindan 1299'da Söğut 'de kuruldu. Osmanli devlet yöneticisine padisah denirdi. Osmanli Devletini alti yuz yirmi dört yilda, otuz alti padisah yönetti. Son padisah Sultan Vahdettin'dir.

Eskiden ulkelerde tek kisi egemendi. Ülkelerini diledikleri gibi yöneten bu kisilere padisah, sah, kral, hakan, sultan denirdi. Yönetim çoğu zaman babadan oğula geçerdi. Oğulun kuçuk olmasi, deli olmasi yönetici olmaya engel sayilmazdi. Böyle tek kisinin kendi basina buyruk, sorumsuz, denetimsiz yönetimine mutlakiyet denir. Mutlakiyet yönetiminde egemenlik kayitsiz sartsiz tek bir kisidedir.

Mutlakiyetle yönetilen ulkelerde zamanla hakana, padisaha, saha, krala yardimci olsun diye meclis kuruldu. Meclis uyeleri halkin dileklerini yöneticiye duyurur, yasa tasarisini hazirlardi. Bu yasa taslaklari hakan, padisah, sah, kral tarafindan benimsendiğinde yasalasirdi. Bu yönetim biçimine Mesrutiyet denir. Ancak meclisin yetkileri genel olarak çok sinirlidir. Osmanli Devletinde 1876 ve 1908 yillarinda iki kez mesrutiyet ilan edildi.

Üçuncu yönetim biçimi cumhuriyettir. Cumhuriyet'te egemenlik kayitsiz sartsiz ulusundur. Ulus kendini yönetme yetkisini temsilcileri - milletvekilleri- araciliği ile kullanir. Cumhuriyet yönetiminde yurttasin seçme ve seçilme hakki vardir. Seçilen temsilciler yasalar yapar, yöneticileri ulusu adina denetler. Yönetilenler dilerlerse seçimlerde yöneticilerini değistirirler.

ÜLKEMİZDE CUMHURİYETİN KURULUŞU

Osmanli İmparatorluğu'nda, ikinci Mesrutiyetin ilanindan alti yil sonra Birinci Dunya Savasi basladi. 1914'te baslayan Birinci Dunya Savasi'na dunyanin belli öbasli devletleri katildi. Dört yil suren savas sonunda bizimle birlikte olan devletler yenildi. Savas kurallarina göre biz de yenilmis sayildik. Ülkemiz İngilizler, Yunanlilar, Fransizlar, İtalyanlar tarafindan paylasildi.

Ulusuna inanan, guvenen Mustafa Kemal Pasa, 19 Mayis 1919'da Samsun'a geldi. Erzurum'da, Sivas'ta kongreler duzenledi. Mustafa Kemal Pasa "Tek bir egemenlik var, o da Milli egemenliktir. Ülkeyi yine ulusun kendi gucu kurtaracaktir." diyordu. Yurdun dört bir tarafindan gelen ulus temsilcileri -milletvekilleri- 23 Nisan 1920 gunu Ankara'da Buyuk Millet Meclisi'nde toplandi. Meclis, Mustafa Kemal Pasa'yi baskan seçti. Mustafa Kemal Pasa'nin önderliğinde Buyuk Millet Meclisi Ulusal Kurtulus Savasi'ni baslatti. Bir yandan efeler, dadaslar, seymenler bulunduklari yörede dusmana karsi koydular. Öte yandan duzenli ordular İnönu'de, Sakarya'da, Dumlupinar'da savastilar. Yurdumuz dusmanlardan kurtarildi.

Tahtini, rahatini dusunen padisah, yenilen dusmanla birlikte yurdumuzdan kaçti. İmzalanan Lozan Baris Antlasmasi ile yeni bir devlet doğdu. Bu doğan devletin yönetim biçimi henuz belirlenmemisti.

İkinci dönem Buyuk Millet Meclisi 11 Ağustos 1923'te ilk toplantisini yapti. 13 Ekim 1923'te Ankara Baskent oldu. Ataturk ; dusmanin ulkeden atilip sinirlarimizin belirlenmesinden sonra, çoktan beri tasarladiği cumhuriyetin ilani uzerinde hazirliklar yapmaya basladi. 28 Ekim 1923 aksami yakin arkadaslarini Çankaya'da yemeğe çağirdi. Onlara , "Yarin Cumhuriyet'i ilan edeceğiz." Dedi.

29 Ekim 1923 gunu Ataturk, milletvekilleri ile görustukten sonra taslaği hazirlanan cumhuriyet önergesi Turkiye Buyuk Millet Meclisi'ne verildi. Meclis önergeyi kabul etti.

Böylece ulkemizde cumhuriyet yönetimi kuruldu. Ataturk kurulan Turkiye Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaskani oldu. Cumhuriyet'in ilani yurtta sevinç ve cosku ile karsilandi.

Cumhuriyet; yurttaslarin seçme ve seçilme hakkinin olduğu bir yönetimdir. Ulus temsilcilerinin kabul ettiği yasalarla ulkenin yönetilmesidir. Cumhuriyet yönetiminde söz ulusundur. Cumhuriyet'i korumak, kollamak, yasatmak her yurttasin ödevidir.