Allerji nedir? Cevremizde yaygin olarak bulunan allerjenlere bazi kişiler digerlerinden daha fazla duyarli olup (atopik kişiler) onlara karşi allerjik olmayan normal kişilerden (atopik olmayan) cok daha abartili bir reaksiyon verirler. Bu duruma allerji denilmektedir.
Allerjik tabiatta olmak bir hastalik midir? Hayir. Toplumda yaşayan bireylerin yaklaşik %30’u allerjik tabiattadir. Bu kişiler duyarli olduklari bazi allerjenlere karşi ozel E tipi antikorlar araciligiyla abartili bir reaksiyon oluşturabilme yetenegindedirler. Bu tip antikorlara bagli olarak bazen degişik allerjik hastaliklar ortaya cikabilir. Ancak tek başina allerjik bunyeye sahip olmak, yani atopik olmak bir hastalik olmayip allerjik hastaliklara bir ceşit aday olma, yatkin olma durumudur.
Allerjik bunyeye sahip olmak neye baglidir? Bu tamamen ailesel gecişli (irsi) bir durumdur.
Genetik geciş dişinda cevresel faktorlerin bir etkisi yok mudur? Atopik olma veya olmama durumu tamamen genetik olarak belirlenmektedir. Ancak atopik kişilerde allerjik hastaliklarin gelişip gelişmemesi cevresel allerjenlerle karşilaşma yogunluguna bagli olarak degişmektedir. Daha dunyaya gelmeden gebelik doneminde veya hayatin erken doneminde, emzirme periyodunda annenin sigara icmesi, allerjik gidalari tuketmesi, ortamin allerjen yogunlugunun fazla olmasi gibi faktorler atopik kişilerde allerjik hastaliklarin gorulme sikligini artirir.
Allerjik hastaliklar psikolojik nedenlerle gorulebilir mi? Allerjik hastaliklar psikolojik veya psikosomatik hastaliklardan farklidir. Ancak allerjik hastaliklarin gelişiminde, yakinmalarin ortaya cikmasinda ve hastaligin kontrolunde psikolojik durumun da katkisi olabilir. Ayrica psikolojik hastaliklarla ayrimi gerekebilir.
Allerjik hastaliklar nelerdir? Astim, allerjik burun nezlesi ve sinuzit, allerjik goz nezlesi, burun polipleri, allerjik orta kulak iltihabi, urtiker ve egzema gibi allerjik deri hastaliklari, gidalara bagli allerjik reaksiyonlar, ceşitli ilac ve kimyasallar ile ari ve bocek sokmalarina bagli allerjik reaksiyonlar allerjik hastaliklarin arasinda oncelikli olarak sayilmasi gerekenlerdir.
Allerjik bunyeli bir kişide bu hastaliklarin hepsi de bulunur mu? Vucudun allerjenlere olan reaksiyonu belirli organlara ozel dagilim gosterir. Bazi kişilerde bu sayilan hastaliklarin bir kaci beraber bulunabilirse de bu şart degildir.
Allerji teşhisi nasil konur? Allerjik hastaliklarla uyumlu yakinmalari olan kişilerde ailede benzer hastaligi olanlarin varligi, şikayetlerin suregen ve tekrarlayici olmasi, mevsimlere gore degişmesi, diger allerjik hastaliklarin eşlik etmesi gibi hastanin oykusunde tipik ozellikler allerjik bir hastaligi telkin eder. Kanda ozel E tipi antikorlarin araştirilmasi, allerjik cilt testleri ve hastaligin tipine gore degişen diger tetkiklerle kesin teşhis konulabilir.
Teşhis icin can yakici, zor tetkikler, endoskopik işlemler ve biyopsiler gerekli midir? Hayir. Allerjik hastaliklarin tanisinda genellikle bu tur invaziv işlemlere gerek duyulmaz.
Yoremizde bu tur hastaliklarin teşhis ve takibi mumkun mudur? Tabii. Fakultemizde allerjik hastaliklarin teşhis, takip ve tedavisi icin gerekli olan her turlu laboratuvar inceleme yapilabilmektedir. Uzak yerlere gidip gelmege gerek yoktur.
Erken teşhisin onemi var mi? Kuşkusuz. Hem hastanin yaşaminin normale dondurulmesi, hastaliktan dolayi kayiplarinin giderilmesi; hem de tehlikeli krizlerin ve ayni zamanda hastaligin ilerlemesinin onlenmesi icin erken tani konarak tedaviye başlanmasi cok yerinde olur.
Allerjik hastaliklarin belirtileri nelerdir? Hastaligin tipine, agirligina ve hastanin yaşina, cinsiyetine gore belirtiler degişir. Allerjik sinuzit, burun ve goz nezlesinde: Yilin belirli aylarinda veya tum yil boyunca devam eden hapşirma, burunda kaşinti, burun akintisi, burun tikanikligi vardir. Geniz akintisi, bogazda giciklanma, gozlerde yaşarma, kizariklik ve kaşinti, kulakta dolgunluk hişirti, kaşinti, baş ve kulak agrisi, koku alma bozuklugu tat almama, sesin degişmesi olabilmektedir. Anjiyonorotik odem ve anafilakside: Tablonun agirligina bagli olarak degişen derecelerde yuzde, dudakta, dilde, bogazda aniden şişme, tikanma, ciltte solukluk, kizariklik, kaşinti ve kabarikliklar, dokuntuler, nefes darligi, hiriltili solunum, tansiyon duşmesi, ateş, terleme, carpinti, kalpte ritim bozuklugu, morarma, kusma, karin agrisi, ishal, havale gecirme, solunum durmasi ve olum olabilir. Astimda: Nefes darligi, oksuruk, hiriltili solunum, goguste tikaniklik olabilir. Bu yakinmalarin aniden ve krizler şeklinde ortaya cikmasi bir muddet sonra kendiliginden veya tedaviyle duzelmesi, tekrarlamasi, gece uykudan uyandiracak şekilde olmasi cok tipiktir. Cilt Allerjilerinde: Ciltte kaşinti, kurdeşen denilen kabarikliklar, kirmizi renkli dokuntuler, sulanma, kabuklanma, deride kalinlaşma ve deride renk degişikligi gorulebilir. Mide barsak kanali allerjilerinde: Bulanti, kusma, ishal, karin agrisi, iştahsizlik, kilo kaybi, gelişme geriligi, kansizliga bagli halsizlik, solukluk, goz kapaklari ve bacaklarda şişlikler gibi yakinmalar olabilir.
Bu şikayetler allerjik hastaliklar dişinda başka nedenlerle oluşamaz mi? Evet oluşabilir. Bunlarin hicbirisi allerjik hastaliklara ozgu degildir. Yakinmalarin suregen ve tekrarlayici vasifta olmasi, mevsimlerle ilişki gostermesi, ailede benzer yakinmalari olan başka kişilerin olmasi veya altta aciklanan allerjenlerden birisiyle temas sonrasi bu yakinmalarin ortaya cikmasi allerjik bir hastaligin varligini gosteren işaretlerdir.
Allerjik hastaliklar tehlikeli midir? Sik gorulmeleri, sureklilik gostermeleri, kişinin performansini yakindan etkileyerek normal yaşamini kisitlamalari, iş gucu kaybi ve okul devamsizligina yol acmalari ve anafilaksi, anjiyonorotik odem gibi bazen olumcul olabilen formlarinin da bulunmasi nedeniyle allerjik hastaliklar cok onemli saglik sorunlari arasinda yer almaktadir.
Allerjik hastalarda kriz olur mu? Evet. Allerjik hastaliklarin bazilarinda aniden kriz şeklinde agir bir tablo gelişebilir. Ustelik bu durum tekrarlayicidir. Astimda, penisilin allerjisinde, ari-bocek sokmasinda, anjiyonorotik odemde tehlikeli, olumcul krizler olabilir.
Anafilaksi nedir? Allerjiye bagli olarak ani ortaya cikan ve acilen tedavi edilmezse olumcul olan sistemik, tehlikeli bir hastaliktir. Ari sokmasi, penisin gibi bir ilacin damardan verilmesi gibi allerjenlerle temas sonrasi olay dakikalar icinde başlar. Tablonun agirligina bagli olarak degişen derecelerde yuzde, dudakta, dilde, bogazda aniden şişme, tikanma, ciltte solukluk, kizariklik, kaşinti ve kabarikliklar, dokuntuler, nefes darligi, hiriltili solunum, tansiyon duşmesi, ateş, terleme, carpinti, kalpte ritim bozuklugu, morarma, kusma, karin agrisi, ishal, havale gecirme, solunum durmasi ve olum olabilir.
Boyle bir durumda ne yapilmalidir? Maalesef bu durumda hasta ve yakinlarinin yapacagi fazla bir şey yoktur. Ancak gerekli ilaclarin bulundugu bir ortamda bir hekim bu duruma mudahale edebilir. Hasta derhal saglik kuruluşuna goturulmelidir. Allerjik bunyesi oldugu bilinen kişilerin hastane dişinda enjeksiyon yaptirmamasi, ilacli filim vb tetkikler yapilirken durumunu belirtmesi, kendisine dokunan besin ve ilaclari kullanmamasi, ari sokmamasi icin tedbirler alinmasi gerekmektedir.
İlac allerjisi hakkinda bilgi verir misiniz? Bir cok ilacin tedavi edici etkisi yaninda istenmeyen bazi etkileri de vardir. Bu yan etkilerden bazilari ise allerjik reaksiyonlara baglidir. Kullanilan ilaca; kullanan kişinin yaşina, cinsiyetine, genetik ozelliklerine ve diger hastaliklarina; daha once ayni ilacin kullanilip kullanilmadigina; ilacin veriliş yoluna bagli olarak bu tur reaksiyonlarin gorulme olasiligi degişmektedir. Hemen her ilac allerjiye neden olabilirse de bazi ilaclarin kullanimi sirasinda buna daha sik rastlanmaktadir. İlaca bagli allerjik olaylar ciltte gorulen kurdeşen, egzamadan kan hucrelerinin sayi ve fonksiyon bozukluklarina, anafilaksi, ateş, serum hastaligi gibi sistemik tablolardan ani nefes darligi, sarilik, zaturree goguste, karinda su toplanmasi gibi belirli organ lokalizasyonu gosteren patolojilere kadar cok farkli gorunumlere sahiptir. İlac alimiyla olaylarin başlamasi arasinda gecen sure bir kac dakikadan bir iki haftaya kadar degişmektedir. Bir ilac kullanirken ortaya cikan yeni bir saglik sorunu ilacla ilişkili veya ilişkisiz olduguna karar verilemese bile o ilaci recete eden hekime bildirilmelidir. Eger hasta herhangi bir ilaca karşi gecirilmiş bir allerji oykusune sahipse başka ilaclari kullanmasi gerektiginde de bunu hekimine bildirmelidir. Cunku bazi ilaclar arasinda capraz reaksiyonlar olabilmektedir. Penisilin allerjisi, ceşitli rontgen filimlerinin cekilmesi sirasinda kullanilan boyar maddelere karşi ortaya cikan reaksiyonlar ve astimlilarda aspirine karşi duyarlilik ilac allerjileri arasinda ozellikle belirtilmesi gereken durumlardir.
Cocuklara uygulanan aşilar allerji yapar mi? Aşilarin hazirlanmasi sirasinda yumurta proteinleri ve bazi jel maddeler aşiya karişmaktadir. Bunlara bagli allerji gorulebilir. Yumurta yediginde anafilaksi tipinde şiddetli allerjik reaksyonu olan kişilere yumurta kaynakli bu aşilar yapilmamalidir. Ancak, yumurta yiyince deri dokuntusu gibi hafif allerjik reaksiyonu olanlar aşidan ali konmamalidir. Karar verilemedigi durumlarda deri testleri yapilabilir.
Gidalara bagli allerjik rahatsizliklardan biraz bahseder misiniz? Toplumda yaşayan kişilerin %15-20 'si bazi gidalara karşi allerjisi oldugunu soylerken yapilan araştirmalarda bu oranin %1-2 'den fazla olmadigi gosterilmiştir. Besin allerjilerine cocuklarda daha sik rastlanir. Yaş ilerledikce bu durum cogunlukla ortadan kalkmaktadir. Gidalar allerjik olaylar dişinda da besin zehirlenmeleri, besin entoleransi gibi onemli sorunlara yol acabilirler ve bunlarin allerjik olaylardan ayrimi zor olabilir. En siklikla allerjiye yol acan besinler inek sutu, tavuk yumurtasi, soya fasulyesi, ceviz, findik, balik ile bugday ve diger tahillardir. Allerjiye neden olan besinin alinmasindan sonraki dakikalar veya saatler icerisinde allerjinin yerleştigi lokalizasyona bagli olarak degişik şikayetler gorulmege başlar. Dudaklarda, dilde, bogazda şişme, yanma, kaşinti, yuzde kizariklik seste kabalik gorulebilir. Kramp şeklinde karin agrilari, bulanti, kusma ve ishal gorulebilir. Bebeklerde gelişme geriligi dikkati ceker. Hapşirma burunda kaşinti, akinti, tikaniklik, goz yaşarmasi, gozlerde kaşinti olabilir. Astim tablosu gelişebilir. Bunlarin besinlere bagli olup olmadigi ve hangisine bagli oldugu testlerle anlaşildiktan sonra o besin hastanin Diyetinden cikarilir. Bir sure bu gidayi almayan kişide zamanla duyarlilik kaybolabilmektedir.
Gida katki maddeleri zararli midir? Modern yaşamin getirdigi zorunluluklar eskiden evlerde dogal ve taze olarak hazirlanan gidalarin yerini fabrikasyon olarak hazirlanan ve uzun sure marketlerde bozulmadan saklanmasi gereken gidalarin almasina neden olmuştur. Gidalara hazirlanmasi sirasinda renklendirici, koku verici ve bozulmalarini onleyici bazi kimyasal maddeler ilave edilmektedir. Dogal beslenmede yeri olmayan bu kimyasallar hem astimli, allerjik nezleli bazi kişilerde sorunlara yol acmakta hem de allerji dişinda kalp-damar hastaliklarina ve kanserlere neden olabilmektedirler.
Lateks allerjisi ne demektir? Lateks %99 oraninda Brezilyada yetişen tropikal kaucuk agacinin ozsuyundan uretilir. Kaucuk iceren urunler allerjik reaksiyonlara neden olabilmektedir. Bilhassa hekimlerin bizar oldugu bu durumda cerrahide kullanilan lateksten mamul eldivenler, bu eldivenlerin giyilip cikarilmasi sirasinda ortama yayilan toz, elastik yapişkan bantlar, ceşitli sonda ve kateterler, lastik ayakkabilar, plastik hali arkalari, spor malzemeleri, yolda aşinan oto lâstiklerinden ortama dagilan kisimlar ya cilt ile temas veya solunum yoluyla vucuda girmekte ve takiben kurdeşen, burun nezlesi, goz nezlesi, nefes darligi, dilde bogazda şişme gibi degişik reaksiyonlar ortaya cikmaktadir.
Temas egzamasi ne demektir? Cildin herhangi bir madde ile genellikle uzun sureli ve tekrarlayan temaslari sonrasi ciltte allerjik tabiatli bir hastaligin gelişmesidir. Buna neden olan maddeler arasinda oncelikle sabun ve deterjanlar, lastik eldivenler, kemer, kolye vb aksesuarlar, gomlek, kaşkol gibi giysiler sayilabilir. Temas edilen cilt alaninda kizariklik, kabarikliklar, kalinlaşma, catlaklar, soyulma, kaşinti, sulanma ve kabuklanmalar gorulebilir.
Bocek ve ari allerjileri hakkinda bilgi verir misiniz? Hamam bocekleri, kalorifer bocekleri, tahtakurusu, sivrisinek, at sinegi ve pire gibi haşerelerin isirmasiyla, tukruk ve dişkilarinin solunum veya cilt yoluyla vucuda girmesine, yabani veya bal arilarinin sokmalari sirasinda zerk ettigi zehirlerine karşi bazi kişilerde allerjik reaksiyonlar gelişebilmektedir. Bocek allerjenleri allerjik burun nezlesi ve astima neden olabilmekte; ari sokmalarini takiben ise 10-15 dakika icinde sokma yerinde sinirli veya tum vucutta hafif veya agir bir reaksiyon gelişebilmektedir. Bu olay tehlikeli olabilir. Ariya karşi allerjisi olanlarin yanlarinda ari soktugu taktirde acil mudahale icin igne, sprey, hap turu ilaclari devamli taşimalari ve bunlari kendi kendilerine kullanmayi ogrenmeleri gereklidir. Ozel aşi ile tedavi de etkili olmaktadir.
Allerji yapan maddeler (allerjenler) nelerdir? Allerjenler nerede bulunur? Ev tozu, kuf mantarlari, kedi, kopek, kuş tuyleri, ceşitli agac, ot ve cayir polenleri, bocek ve haşereler, bazi parazitler, bazi gidalar, penisilin gibi bazi ilaclar, guneş, ruzgar, soguk, kirli hava ile ceşitli kimyasal maddeler gibi cok fazla sayida madde allerjenik ozellik taşir. Havada, kullandigimiz gida, ilac ve giyim eşyalarimizda, cevremizdeki eşyada cok sayida allerjen bulunmaktadir.
Ulkemiz ve yoremizde allerjenlerin durumu Yapilan calişmalarda Ulkemizin 9 000’i aşkin dogal bitki turunden oluşan zengin bir florasi vardir. İklim ve cografi degişkenlere bagli olarak bolgelerimize gore bitki ortusu farklidir. Karadeniz ve Marmara bolgesinde Avrupa ve Sibirya florasi, Bati ve Guney Anadolu'da Akdeniz florasi, İc, Dogu ve Guneydogu Anadolu'da ise İran-Turan florasi ozellikleri hakimdir. Karadeniz Bolgemizde iliman iklim, yuksek nem ve zengin bitki ortusu havayla taşinan aeroallerjenler icin son derece elverişli koşullar saglamaktadir.
Allerjenlere karşi reaksiyon ne zaman ortaya cikar? Cevremizde cok sayida bulunan allerjenler solunum yolu, sindirim kanali, cilt ve mukozalar ile enjeksiyonlar sirasinda damar yoluyla vucuda girebilir ve sadece hassas kişilerde duyarlilaşma periyodunu takiben onemli sorunlara yol acar.
Allerjinin mevsimlerle ilgisi var midir? Evet. Bazi allerjenlerin yogunlugu belirli mevsimlerde artmaktadir. Diger bazilari ise her mevsimde sabit olarak bulunurlar. Polenler mevsimsel allerjinin en sik rastlanan nedenleridir. Ancak iklime bagli olarak hava sicakliginin ve nispî nem oraninin degişmesine paralel ev tozu akarlari, kuf mantarlari gibi diger havayla taşinan allerjenlerin yogunlugu da degişmektedir. Nisan-Mayis, atmosfer havasinda polen yukunun en fazla arttigi aylardir. Bu mevsimde allerjik yapili kişilerde astim, saman nezlesi, goz nezlesi gibi allerjik hastaliklara bagli yakinmalar ortaya cikabilir veya artar.
Bahar nezlesi, mevsimsel astim ne anlama gelir? Bazi allerjik kişilerde yilin diger zamanlarinda hicbir onemli sorun yaşanmazken sadece belirli bir iki ayda her yil tekrarlayan yakinmalar gorulebilir. Bunlar cogu zaman polene bagli yakinmalardir. Kişilere gore degişmekle birlikte en sik bahar veya guz aylarinda rastlanir.
Allerji ile meslek arasinda bir ilişki var midir? Evet. Allerjik hastalik bazen bir meslek hastaligi şeklindedir. İşyeri ortaminda bulunan bir allerjenle temasa bagli olarak ortaya cikar. Yakinmalarin işe girdikten sonra başlamasi, işyerinden uzakta olundugu zamanlarda (tatil ve seyahatlerde) gerilemesi, ayni işyerinde birden cok kişide benzer yakinmalarin gorulmesi meslek hastaligini duşundurmelidir.
Hangi mesleklerde allerjik hastaliklar daha sik gorulur? Ciftciler, hayvancilikla ugraşanlar (sigir, kuş, kumes hayvani besleyenler, veterinerler, deri, yun işinde calişanlar ..), biyolojik ajanlarla calişanlar (laborantlar, besin, deterjan sanayiinde calişanlar, kimyagerler ..), tozlu işlerde calişanlar (keresteciler, marangozlar, firincilar, degirmenciler ..), kimyasallar ile temasi olanlar (boyacilar, kimyagerler, plastik endustrisi işcileri ..), lastik eldiven kullananlar (saglik personeli, temizlik işinde calişanlar ..) ve daha bir cok iş kolunda allerjik hastaliklara sik rastlanmaktadir.
Teknoloji ile allerji arasinda bir ilişki var midir? Allerjik hastaliklarin sikligi teknolojinin gelişimine paralel olarak artmaktadir. Kişilerin kapali ve dar alanlarda topluca yaşamalari, acik sahada calişmaktan buroda calişmaya donuş, hali doşemeler, ev icinde kedi, kopek, kuş vb hayvanlarin beslenmesindeki artiş, sigara alişkanliginin yayilmasi, katki maddesi iceren hazir gidalarin tuketilmesi, yaşamimiza giren ilac ve kimyasal maddelerin giderek fazlalaşmasi, hava kirligi gibi nedenlerle allerjik hastaliklar endustrileşmiş yorelerde ve kirsal kesime gore kentlerde daha sik gorulmektedir.
Allerji tedavi edilebilir mi? Tedavi ile allerjik bunye degiştirilemez. Ancak, allerjik hastaliklar kontrol altina alinabilir ve hastanin yakinmalari giderilip, normal yaşamina donmesi saglanabilir. Hastaliga bagli olarak yaşanimi kisitlanmasi onlenebilir.
Allerjik hastaliklardan tam şifa mumkun degil midir? Mumkundur. Bazen bir sure devam eden hastalik tablosu tedavi ile veya spontan olarak tamamen ve bir daha geri donmemek uzere duzelebilir. Ancak yakinmalar cogu kez devam etme ve tekrarlama egilimindedir.
Allerjik hastaliklarin tedavisi nasildir? Tedavi kişiye gore degişir. Oncelikle allerjiye neden olan madde veya maddeler belirlenmeli, hastaligin tipi, agirligi, komplikasyonlari saptanip uygun tedavi şekli kararlaştirilip başlanmali, hasta yakin izlemede tutulup alinan cevaba gore tedavi degiştirilmelidir. Oncelikle korunma esastir.
Komşumun ilaclarini kullanabilir miyim? Bunu asla yapmayin. Hastalik ayni olsa bile hicbir hastanin tedavisi digerinin aynisi degildir. Tedavi edilmesi gereken hastalik degil, hastadir. Ve her hasta başka bir kişidir.
Allerjenlerden nasil korunabiliriz? Allerjiye neden olan madde her kişide ayni degildir. Kişilerin duyarli oldugu allerjen ayri ayridir. Oyku ve testlerle spesifik allerjen saptandiginda hasta mumkunse bundan uzak tutulmalidir. Ornegin bu bir ilac ise bu ilaci kullanmamalidir. Gida ise bu gidayi almamalidir. İşyeriyle ilgili bir madde ise iş degişikligi gerekebilir ya da iş yerindeki allerjen yogunlugunu azaltacak onlemler yararli olabilir. Ancak havada bulunan allerjenlerden kacinmak oldukca guctur. Polen allerjisinde kira, agaclik, ciceklik alana girmek veya ruzgarla polenlerin taşindigi alanda bulunmak yakinmalari başlatabilir. Ev tozundaki allerjenleri azaltacak onlemler yararli olabilir. Evde dip bucak emiş gucu yuksek vakumlu cihazlarla sik sik tozlarin alinmasi, toz kaldirmayacak şekilde temizlik yapilmasi (yaş bezle toz alinmasi, cirpma, silkeleme şeklinde temizlik yapilmamasi ..), haftada bir en az 60 derece sicaklikta su ile carşaf, kilif ve ortulerin yikanmasi, hali doşemeler yerine vinlex vb turu suni doşemelerin kullanilmasi, allerjen barindirmayan carşaf ve kiliflarin kullanilmasi allerji hastalarinda onerilen tedbirlerdir. Kuf mantarlarinin uremesinin onlenmesi, ev ici nemin azaltilmasi yararli olabilir. Allerjenleri temizledigi soylenen cihaz veya deterjanlarin, hava filtrelerinin bilimsel olarak etkinligi kanitlanmiş degildir. Kedi, kopek, kuş gibi hayvanlarin ev icinde barindirilmamasi, hamam bocegi, kalorifer bocegi gibi haşerelerle mucadele edilmesi gerekmektedir. Yun battaniye, yorgan, kazak, hirka yerine sentetik kumaş ve dokumalarin kullanilmasi onerilmektedir. Sigara icilmemesi, pasif olarak sigara dumanina maruz kalmaktan sakinilmasi, ev icinde veya atmosferde hava kirliliginin onlenmesi icin gerekli tedbirlerin alinmasi dikkat edilmesi gereken diger hususlardir. Kimyasal katkilar iceren fabrikasyon gidalardan uzak durulmasi, deterjan, boya ve ceşitli temizlik malzemelerinin kullaniminda ortama yayilan keskin koku ve dumandan kacinilmasi gerekmektedir. Ancak bu onerilerin uygulanmasi hic de kolay degildir ve kişinin yaşamini cik sinirlayabilir.
Bu tedbirleri alinca allerjik hastaligim gecer mi? Kuşkusuz bu onlemler cok işe yarar, hastaliginizin kontrolu kolaylaşir, şikayetleriniz azalir, tedavinizin etkinligi artar. Ancak bunlari yapinca hastalik ortadan kalkacak diye bir garanti soz konusu degildir. Bu onlemleri almakla birlikte veya allerjenlerden kacinilamiyor ise onlarin zararli etkilerini onleyen veya duzelten ilaclarla tedavi gerekebilir.
Allerji tedavisi ne kadar devam eder? Tedavi cogu kez devamlidir. Ancak bu omur boyu ilac kullanilacak anlamina gelmez. İlaclar kullanildigi gibi, zaman zaman ilaclar kesilip ilacsiz kontrol ve korunma onlemleri ile izlenebilir. Sorunlar ortaya ciktiginda tekrar tedavi gerekebilir. Mevsimsel allerjilerde sadece sorunlarin yaşandigi aylarda bir kac aylik tedavi yeterli olur.
Allerji tedavisinde hangi tur ilaclar kullanilir? Bu sorunun tek bir cevabi yoktur. Hastaligin yerleştigi organa, tipine, agirligina ve hastanin ozelligine gore farkli bir cok ilac kullanilabilir. Bazen ayni hastada farkli zamanlarda degişik ilaclari kullanmak gerekebilir.
Allerji tedavisinde kullanilan ilaclarin zararli etkileri var midir? Her ilacin istenmeyen bazi yan etkileri olabilir. Bir hastaya bir ilaci verirken kar-zarar hesabi yapilip beklenen yarar daha agirlikli ise başlanir. Gereksiz yere hicbir ilac kullanilmamalidir. Mumkun olan en duşuk dozda ve en kisa surede kesilecek şekilde ilaclar kullanilmalidir. Bunlara dikkat edilirse onemli bir sorun olmaz. Hekim kontrolu olmadan, kendi başina ilac kullanmak, ve başlanan tedaviyi kontrolsuz surdurmek dogru degildir ve yan etkilerin gorulme riskini artirir.
Bu yan etkiler arasinda en onemlileri nelerdir? Allerji tedavisinde kullanilan ve antihistaminikler olarak adlandirilan bir grup ilacin bazilari uyku, dalginlik, dikkat azalmasina neden olabilir. Buna bagli olarak kişi araba veya makine kullaniyorsa kazalara neden olabilirler. Aktif calişan kişilerde bu tur yan etkileri olan ilaclar tercih edilmemeli veya kullanilmasi gerekiyorsa kişi onceden uyarilmali, bu tur tehlikeli işlerden uzak tutulmalidir. Yine bu tur ilaclar bazen iştah artişina yol acip kilo alimina sebebiyet verebilirler. Kortizon turu ilaclar da allerji tedavisinde kullanilmaktadir. Bunlara bagli olarak da onemli yan etkiler gelişebilir.
Aşi tedavisine dikkat! Halk arasinda aşi tedavisi olarak bilinen immunoterapi sanildigi gibi allerjik hastaliklarin tedavisinde temel tedavi bicimi degildir. Sadece bocek sokmalari ve bazen de allerjik nezlede etkili olabilen bir tedavi bicimidir. Cogu astim hastasi icin bu tedavi bicimi dogru bir yaklaşim olarak kabul edilmez. Bir cok gelişmiş ulkede astim tedavisinde kullanilmamaktadir. Ayni zamanda, olumcul olabilen riskler taşir. Ustelik etkinligi de ispatlanmiş degildir. Etki mekanizmasi da bilinmez. Gerekli bir cok koşula uyan cok az sayida hastaya asil tedaviler uygulandiktan sonra, butun riskler goz onune alinarak, bu işin uzmani olan kişi denetiminde ve acil durumda yaşama geri dondurmeye yonelik mudahalenin yapilabilecegi her turlu donanim ve ekipmana sahip bir unitede denenebilir. Fakat maalesef yanliş lanse edildiginden ve suiistimale acik oldugundan gereginden sik olarak uygulanmaktadir. Yillarca bir umit ugruna aşi olmaya devam eden hastalar vardir.
Allerjik bir anne ve/veya babanin cocuklarinin allerjik olmamasi icin neler yapilabilir? Anne veya babadan birisi allerjik ise cocukta allerjik hastaliga rastlanma olasiligi %40 dolaylarinda iken hem anne hem de babanin allerjik oldugu durumda cocukta bu oran %70’e cikmaktadir. Allerjik bunyeli ebeveynlerin almalari gereken tedbirler şunlardir: gebelikte ve dogumu takiben ev icinde sigara icilmemesi, gebelik ve emzirme doneminde anneye yumurta ve inek sutu gibi allerjenik gidalardan arindirilmiş bir diyet uygulanmasi, bebegin mutlaka Anne Sutunu emmesi ve yukarida korunma ile ilgili kisimda anlatilan tedbirlerin dogumdan itibaren dikkatlice uygulanip cevresel allerjenlerle temasin azaltilmasi yararli olacaktir.
Ari poleni, bildircin yumurtasi, hatme cicegi vb gibi dogal ilaclarin tedavideki yeri nedir? Bu ilaclarin etkili olduklarini gosteren bilimsel calişmalar maalesef yapilmamiştir. Bu nedenle bu konuda olumlu yada olumsuz bir şey soylemek mumkun degildir
