TANIM:

Arpacik, etkiledigi gozkapagi bezlerine gore ikiye ayrilir. Gozkapaginin dişinda kirpiklere bagli yag bezleri vardir. Bunlar, gozun yuzeyini koruyan yagi (sebum) salgilarlar. Bazen salgi bezi kanali tikanir ve icerde kalan bakteriler "diş" arpaciga neden olurlar.

Gozkapaginin icinde ise, "meibom bezleri" denen bir dizi bez daha vardir. Bunlar da yag bezleridir, ancak kirpiklerle baglantili degillerdir, gozkapaginin arka yuzune acilirlar. Burada oluşan bir tikaniklik ve enfeksiyon da "ic" arpaciga neden olur.

Sik karşilaşilan bir sorundur. Nadiren cerrahi girişimler gerektirmekle birlikte, genellikle antibiyotik uygulamasiyla ve oteki basit yontemlerle iyileştirilebilmektedir.

Arpacik daha cok, derileri kuru ve egzamaya egilimlilerde gorulur. Kepek ve pullanma bu koşullarda ortaya cikar ve arpacik bunlarin etkisiyle oluşur. Diger enfeksiyonlarda oldugu gibi, genel olarak beden sagliginin bozuk olmasi ve direnc duşuklugu de arpacigin sik gorulmesine neden olur.

Arpacik ortaya cikmadan birkac gun once gozde kaşinma ve batma hissi başlar. Arpacik bir iki gunde ortaya cikar. Kucuk, agrili bir nokta biciminde başlar; sonra şişerek belirgin kirmizi bir pustul (ici irin dolu kabarcik) halini alir. Diş arpacik kolayca taninir. Ama ic arpacigin gorulmesi icin gozkapagini dişa dogru cevirmek gerekir. Şişen meibom bezi gozkapagini gerdiginden ic arpacik, diş arpaciktan daha agrilidir.

Arpacikla birlikte gozkapagindaki agri ve batma hissi artar. Işik agriyi artirir (fotofobi) ve goz surekli sulanir. Fotofobi, goz sulanmasi ve surekli burnunu cekme, cocukta, kizamik gibi daha ciddi bir hastaligi akla getirebilir

Yeterince erken anlaşilirsa, antibiyotikli merhem ya da damlalar arpacik oluşumunu onleyebilir. Ancak, cogunlukla tanidan once pustul(agizlaşma) oluşur ve antibiyotikler etkisiz kalir. Tek tedavi, oluşan iltihabin boşalmasini saglamaktir. Sicak kompres, kan akimini artirip gozkapagini yumuşatarak agriyi azaltir ve enfeksiyonun iyileşmesini kolaylaştirir. Basit bir sicak kompres, tahta bir kaşigin cevresine pamuklu bir kumaş ya da pamuk sarip sicak suyun altina tutularak yapilabilir. Su dayanilabilir sicaklikta olmali ve kaşik her seferinde kapali goz ustunde en az 10 dakika tutulmalidir. Diş arpacigin yerleştigi kil koku kolayca fark edilir. Kirpik bir cimbizla alinirsa, arpacik kendiliginden boşalir, agri ve şişlik azalir.

İc arpacigin tedavisi daha zordur. Enfekte olan meibom bezi dişari acilmaya calişir ama kalin gozkapagini delemez. Sonunda akyuvarlar enfeksiyonun ustesinden gelir ve belirtiler ortadan kalkar ancak geride mikropsuz bir iltihap kisti kalir. Meibom kisti, gozkapaginin altinda agrisiz, kucuk bir kitle halinde hissedilir ve ancak cerrahi girişimle cikarilabilir. Lokal anestezi altinda gozkapagi dişa cevrilerek kist alinir, cevresi temizlenir.

Gozu ovuşturmak, enfeksiyonu bulaştiracagi icin zararlidir. Kepegin onlenmesi de onemlidir, cunku arpacikta rolu oldugu duşunulmektedir. Neden blefarit, yani gozkapagi iltihabi ise, uzun sureli antibiyotik tedavisi ve hafif kortizonlu damlalar etkili olabilir.
Bircok vakada neden bilinememektedir.