Ulkemizde henuz yeterince uygulanmiyor

UZMANINA SORUN

Sorunlarinizi Uzm.Dr.Ahmet Turker Bu sayfalarda yanitliyor

Toplumlarin egitim duzeyi yukseldikce, dogurma orani azalmaktadir. Bu, dogum kontrolu ve kurtaj uygulamalarinin bir sonucudur. Gunumuzde,kadinlar eskisine gore ilk adetlerini daha erken yaşta gormekte ve cinsel ilişkiye daha erken başlamaktadir. Dogum orani azaldigi icin, (kesin bir korunma yontemi olmamakla birlikte) emzirme dogum kontroluyla ilgili onemli bir etki de gostermemektedir. Bu nedenle, herhangi bir dogum kontrol yontemi kullanilmadigi takdirde, cocuk sayisini sinirlandirmak bugun daha da zordur. Yaygin olarak kullanilan dogum kontrol yontemlerini şu şekilde siralayabiliriz:

1. Dogum Kontrol Haplari

2. Uzun etkili dogum kontrol yontemleri (enjeksiyon,implant vs)

3. Spiral

4. Bariyer yontemleri (diafram, spermisid, prezervatif vs)

5. Dogal yontemler (takvim ve cekilme yontemleri)

6. Cerrahi sterilizasyon (kisirlaştirma)

Ulkemizde bunlardan hangisinin ne oranda kullanildigi hakkinda yeterince bilgi sahibi degiliz. Ancak gelişmiş ulkelerde, en cok kullanilan yontem dogum kontrol haplaridir; ozellikle cinsel yolla bulaşan hastaliklar nedeniyle, son yillarda prezervatif kullanimi da artmiştir. Daha cok kadinlarda olmak uzere, her iki cins icin de cerrahi kisirlaştirma yontemi kullaniminda dikkat cekici bir artiş gozlenmektedir.

Aile Planlamasi yontemlerini şu şekilde de siniflandirabiliriz:

1. Donuşumsuz yontemler: Sonradan hic cocuk istemeyen ciftler icin cerrahi kisirlaştirma yontemi idealdir. Bunun tekrardan duzeltilmesi mumkundur ama, duşuk bir olasiliktir. Yan etkilerinin cok az olmasi ve nispeten basit bir yontem olmasi nedeni ile tercih edilir. Erkek kisirlaştirmasi, lokal anestezialtinda 10-15 dakika suren bir işlemdir. Kadin kisirlaştirma işlemi ise, genelanestezi altinda laparoskopik yontemle 15 dakikada yapilan ve hastanin ayni gun evine gonderildigi, basit bir cerrahi girişimdir. Acik ameliyat (minilaparoto-mi) ile yapilirsa hasta birkac gun hastanede kalabilir. Başarisizlik oranlari, erkek sterilizasyonunda % 0.1-0.15, kadin sterilizasyonunda ise % 0.2 civarin-dadir. Yapilan calişmalar, cerrahi yontemlerle kisirlaştirilan kadinlarda yu-murtalik kanseri gorulme sikliginin azaldigini ortaya koymuştur. Kisirlaştirma işleminin, cinsellik uzerinde olumsuz bir etkiye sahip olmadigi gosterilmiş-tir. Adet kanamalari uzerindeki etki ise, kesin degildir. Cogu yayinda adet kanamalarinda degişiklik olmadigi bildirilmektedir ama, bazan kanamada artiş gorulmektedir.

2. Donuşumlu yontemler: Daha sonra cocuk isteyen ciftlerde uygulanir. Hastanintercihine, kullanima engel oluşturan bir hastaliginin olup olmamasina ve entellektuel durumuna gore farkli yontemler secilebilir. Başarisizlik oranlari, bazi yontemler icin hastanin uygulamadaki başarisina gore degişir. Takvim yontemi % 9-25, cekilme yontemi % 4-19, kombine dogum kontrol haplari % 0.1-3, yalnizca progesteron iceren haplar % 0.5-3, spiral % 0.1-2, cilt alti implantlari % 0.05, depo enjeksiyonlar % 0.3, spermisidler % 6-26, servikal kep %9-40, diafram+sper-misidler % 6-20 ve prezervatif % 3-14 başarisizlik riski taşir. Dogum kontrolunun yetersiz uygulanmasi, kurtaj oranlarinda artişa yol acar.Bu, hem halk sagligi hem de ekonomik acidan cok daha fazla maliyet getirir.Ayrica, giderek yayginlaşan cinsel yolla bulaşan hastaliklar da gozonune alinarak hastalarin bilinclendirilmesi ve ozellikle birden fazla partneri olan kişiler icin prezervatif kullaniminin ozendirilmesi gerekir