aktinik keratoz kanserleşebilen cilt kalinlaşmalari
Aktinik Keratozlar halk arasinda cok bilinmememekle birlikte biz dermotologlarin ozellikle yaşli populasyonda cokca rastladigi bir sorundur.
Genellikle 40-50 yaşlari sonrasi guneşe maruz kalan yuz, boyun, sacsiz kafa alanlari, el sirtlarinda kizarik zimpara kagidi gorunumlu, uzerindeki skuam kaldirildiginda cabuk kanayan lezyonlardir.
Guneş hasarinin oldugu alanlarda yerleşimi fazladir. Meslek icabi diş alanlarda calişan, gemici, ciftci, yol işcilerinde cok daha sik olarak rastlanmaktadir.
Acik renk tenli, acik renk gozlu, acik ya da kizil sacli olan kişilerde (yani guneş hasarina yatkin) sikligi fazladir. Turkiye 'de istatistiksel calişmalar yeterli olmadigi ve az sayida calişma bulundugu icin aktinik keratozla ilgili verileri USA kaynaklarina dayanarak vermeye calişirsak hastaligin sikligi ve onemi daha iyi anlaşilacaktir.
Amerika'da her yil 900.000 - 1.200.000 yeni deri kanseri olgusuna rastlanmaktadir. Deri kanserlerinin cogunlugu BCC (Bazal Hucreli Kanser) denilen turdendir. Sonuc olarak heryil 200.000 yeni SCC(Skuamoz Hucreli Kanser)vakasi gorulmektedir. Ozellikle 1300 ile 2300 arasinda kişi melanoma dişi deri kanserlerinden (ozellikle metastaz yapmiş SCC)hayatini yitirmektedir. Bu rakamlar aktinik keratozlari tekrar gundeme getirmektedir. Cunku epidemiyolojik ve molekuler duzeydeki calişmalar aktinik keratozlarin SCC'nin erken evresi oldugunu gostermektedir. Aktinik kerotozlar, yatkinligi olan kişilerde uzun sure guneşe maruz kalmakla oluşan yaygin bir sorundur. Amerika'da yapilan bir calişmada dermatoloji klinigine başvuru yakinmalari arasinda 3.sirayi aldigi gosterilmiştir.
Başka bir calişmada ise 1990-1994 yillari arasinda dermatoloji kliniklerine başvuran 127 milyon hastanin 14.6 milyonu (%11.5) aktiniz keratoz teşhisi almiş ve tedavi gormuş hastalardan oluşmaktadir. Deri kanserleri ise dermatoloji poliklinik ziyaretlerinde %7.6 lik oranla 4. sirayi almaktadir(1.sirada akne=sivilce, 2.sirada=ekzama, 3.sirada=aktinik keratoz). Tum aktinik keratozlar SCC oluşumuna yol acmazlar, fakat hangilerinin SCC oluşturacagida bilinmemektedir. Aktinik keratozlarin %0.1 - %10'u SCC oluşumuna neden olmaktadir. Guneşte cabuk yanan, bronzlaşmayan, cil oluşumuna yatkin olan kişiler aktinik keratoz geliştirmeye musaittirler. Kişilerin bu yatkinliklarinin yani sira toplam guneşte kalma sureleri de cok onemli bir faktordur. Yaşlanma ile birlikte aktinik keratozlarin sayisinda da artiş olmaktadir. Cinsiyet acisindan degerlendirildiginde erkeklerde daha fazla goruldugu anlaşilmaktadir. Bir calişmada 16-49 yaşlari arasindaki kişilerde erkeklerin %27'sinde bayanlarinsa %13'unde aktinik keratoza rastlanmiştir. Yaş ilerledikce erkek ve kadin orani birbirine yaklaşmaktadir. Aktinik keratozlarin goruldugu bolgeler guneş enerjisine en fazla maruz kalan alanlardir.
En sik %80 oraniyla ust dudakta, baş ve boyun bolgesinde yerleşim gostermektedirler. Aktinik keratozlarin dermatoloji polikliniklerinde sik rastlandigi ve halkimiz tarafindan pek bilinmedigi gorulmektedir. Bu lezyonlar deri kanserlerinin bir ceşidi olan SCC'nin erken evresi olarak kabul edilmektedir. Tum aktinik keratozlar uzerinde SCC gelişmemektedir. Fakat hangilerinin uzerinde SCC gelişecegi onceden bilinmedigi icin aktinik keratozlarin tedavilerinin mutlaka yapilmasi ayrica aktinik keratoz geliştirme riski olan kişilerin kendilerini guneş işinlarina karşi korumalari onerilmektedir
